0

Cannabinoïden 101

Alles wat je moet weten over cannabinoïden: wat ze zijn, hoe ze werken en waarom ze ertoe doen, van plantenchemie tot het endocannabinoïdesysteem van je eigen lichaam.

Cannabinoïden 101

1. Wat zijn cannabinoïden?

Cannabinoïden vormen een groep chemische stoffen die inwerken op een netwerk van receptoren dat door het hele lichaam en zenuwstelsel is verspreid. Ze staan vooral bekend van hun aanwezigheid in de cannabisplant, maar daar houdt het verhaal niet op.

Alleen al in Cannabis sativa hebben wetenschappers meer dan honderd verschillende cannabinoïden geïdentificeerd. Elke cannabinoïde heeft een net iets andere moleculaire vorm, en die vorm bepaalt hoe de stof met de receptoren in je lichaam reageert, welk effect ze heeft en hoe sterk dat effect is.

Er bestaan drie soorten cannabinoïden, en het is goed om die vanaf het begin uit elkaar te houden:

  • Fytocannabinoïden worden van nature door planten aangemaakt, vooral door Cannabis sativa, maar ook in kleine hoeveelheden in zwarte peper, echinacea en cacao.
  • Endocannabinoïden maakt je lichaam zelf aan, precies op het moment dat ze nodig zijn. Het zijn de eigen signaalstoffen van je lichaam voor datzelfde receptorsysteem.
  • Synthetische cannabinoïden worden in een laboratorium gemaakt, voor farmaceutische toepassingen of, in gevaarlijke varianten, als recreatieve drug.

Als de meeste mensen het over cannabinoïden hebben, bedoelen ze fytocannabinoïden, en dan specifiek die uit hennep. De twee bekendste zijn CBD (cannabidiol) en THC (tetrahydrocannabinol). Maar naarmate het onderzoek vordert, krijgen ook steeds meer minder bekende cannabinoïden zoals CBG, CBN, CBC en THCV serieuze wetenschappelijke en commerciële belangstelling.

2. Hoe ontstaan cannabinoïden?

Als je begrijpt hoe de cannabisplant cannabinoïden aanmaakt, snap je meteen ook waarom hennepproducten onderling zo kunnen verschillen in uiterlijk, geur en werking, en waarom rauwe, onverhitte hennepbloem andere stoffen bevat dan CBD-olie.

Het startpunt: CBGA

Elke cannabinoïde begint als cannabigerolzuur (CBGA), ook wel de ‘moedercannabinoïde’ genoemd. CBGA ontstaat uit twee eenvoudigere bouwstenen, olivetolzuur en geranylpyrofosfaat, via een chemische reactie in de trichomen van de plant: de piepkleine kliertjes op bloemen en bladeren.

Vanuit CBGA zetten specifieke plantenzymen de stof om in drie belangrijke zure voorlopers:

  • CBDA (cannabidiolzuur) is de voorloper van CBD
  • THCA (tetrahydrocannabinolzuur) is de voorloper van THC
  • CBCA (cannabichromeenzuur) is de voorloper van CBC

CBGA dat niet door deze enzymen wordt omgezet, kan via decarboxylering zelf CBG worden.

Decarboxylering: cannabinoïden activeren

In hun rauwe, natuurlijke vorm komen cannabinoïden voor als zuren. CBDA is dus niet hetzelfde als CBD, en THCA is, anders dan THC, niet psychoactief. De omzetting van zure naar actieve vorm gebeurt via decarboxylering: het verwijderen van een carboxylgroep (COOH), waarbij CO₂ vrijkomt.

Dit gebeurt vanzelf wanneer cannabisplantmateriaal wordt:

  • Verhit (roken, vapen, koken)
  • Langdurig blootgesteld aan licht of lucht (een trager proces dat zich over tijd voltrekt)

Daarom worden CBD-oliën die van hennepextract worden gemaakt tijdens de verwerking meestal gedecarboxyleerd, zodat de CBD in een actieve, bruikbare vorm terechtkomt. Om diezelfde reden bevat rauw hennepblad, zoals dat in sappen of capsules wordt gebruikt, CBDA in plaats van CBD, en worden sommige producten juist bewust gemaakt om die rauwe, zure vormen te behouden.

3. Het endocannabinoïdesysteem

Het endocannabinoïdesysteem (ECS) is een van de meest wijdverspreide en belangrijke regulerende systemen in het menselijk lichaam. Toch werd het pas begin jaren negentig ontdekt, wetenschappelijk gezien nog niet zo lang geleden, waardoor er nog altijd minder over bekend is dan over bijvoorbeeld het hart-vaatstelsel of het zenuwstelsel.

Het ECS bestaat uit drie hoofdonderdelen:

  1. Endocannabinoïden: signaalstoffen die je lichaam zelf aanmaakt
  2. Cannabinoïdereceptoren: eiwitten op celoppervlakken waaraan endocannabinoïden en fytocannabinoïden zich binden
  3. Enzymen: zorgen voor de aanmaak van endocannabinoïden wanneer dat nodig is, en breken ze weer af zodra ze hun werk hebben gedaan

CB1-receptoren

CB1-receptoren komen vooral voor in de hersenen en het centrale zenuwstelsel, met name in de gebieden die geheugen, coördinatie, pijnverwerking en eetlust aansturen. Het zijn zelfs een van de meest voorkomende receptortypen in de hersenen. Wanneer THC zich aan CB1-receptoren bindt, ontstaat het kenmerkende bedwelmende effect van cannabis. CBD daarentegen bindt zich nauwelijks aan CB1-receptoren, en veroorzaakt daarom geen roes.

CB2-receptoren

CB2-receptoren bevinden zich vooral in het immuunsysteem en in perifere weefsels, zoals de darmen, milt, lever en huid. Ze spelen een sleutelrol bij het reguleren van ontstekingen en immuunreacties. Stoffen die op CB2-receptoren inwerken hebben daarom vooral de aandacht van onderzoekers die ontstekingsaandoeningen bestuderen.

Meer dan CB1 en CB2

Onderzoek laat zien dat cannabinoïden op nog veel meer receptoren inwerken dan alleen de twee klassieke cannabinoïdereceptoren:

  • TRPV1 (transient receptor potential vanilloid 1) speelt een rol bij pijnsignalering en de regulatie van lichaamstemperatuur. CBD staat bekend als TRPV1-agonist.
  • 5-HT1A (een serotoninereceptor) speelt een rol bij stemming en angst. CBD activeert deze receptor, wat mogelijk gedeeltelijk verklaart waarom het effect kan hebben op angstgevoelens.
  • GPR55, ook wel de ‘derde cannabinoïdereceptor’ genoemd, speelt een rol bij botdichtheid, bloeddruk en pijn.
  • PPARγ is een nucleaire receptor die betrokken is bij metabolisme, ontsteking en celdeling.

Wat doet het ECS precies?

Het ECS wordt soms een centrale regelaar genoemd: een systeem dat helpt om het lichaam in balans te houden (homeostase). Het heeft een aantoonbare rol bij:

  • Pijn en ontsteking
  • Stemming en emotionele reacties
  • Geheugen en leren
  • Eetlust en metabolisme
  • Slaapcyclus
  • Immuunfunctie
  • Stressreacties
  • Neuroprotectie

Een belangrijk verschil met de meeste neurotransmittersystemen: het ECS werkt in omgekeerde richting. Wordt een postsynaptisch neuron overactief, dan stuurt het endocannabinoïden terug naar het presynaptische neuron om het signaal af te remmen. Door deze retrograde signalering vervullen cannabinoïden een unieke rol als een soort biologisch rem-systeem.

4. Fytocannabinoïden: de belangrijkste spelers

Hieronder een overzicht van de belangrijkste cannabinoïden die voorkomen in hennep en de cannabisplant in bredere zin.

CBD (Cannabidiol)

CBD is de dominante cannabinoïde in legale hennep en de meest onderzochte, niet-bedwelmende stof in de plant. In klassieke zin bindt CBD zich niet sterk aan CB1- of CB2-receptoren. In plaats daarvan beïnvloedt de stof het ECS indirect: door het enzym FAAH te remmen (dat de endocannabinoïde anandamide afbreekt), door TRPV1- en 5-HT1A-receptoren te activeren, en door als negatieve allosterische modulator op CB1 te werken, wat betekent dat CBD het effect van THC juist kan afzwakken wanneer beide stoffen tegelijk aanwezig zijn.

CBD is van alle cannabinoïden het uitgebreidst onderzocht. Het sterkste klinische bewijs ligt op het gebied van epilepsie: het farmaceutische CBD-product Epidiolex is door de FDA goedgekeurd voor twee zeldzame vormen van epilepsie op kinderleeftijd (het syndroom van Dravet en het Lennox-Gastaut-syndroom). Daarnaast wordt CBD in tal van preklinische studies en onderzoek bij mensen bestudeerd voor onder meer angst, slaap, ontsteking, pijn en neuroprotectie.

Wettelijke status: binnen de EU mogen CBD-producten uit goedgekeurde hennepvariëteiten als voedingssupplement worden verkocht, mits ze voldoen aan de Novel Food-regelgeving en onder de nationaal vastgestelde THC-grens blijven (doorgaans 0,2 tot 0,3%).

THC (Delta-9-Tetrahydrocannabinol)

THC is de belangrijkste psychoactieve cannabinoïde in cannabis. De stof bindt zich rechtstreeks en sterk aan CB1-receptoren in de hersenen, wat het bedwelmende effect van marihuana veroorzaakt. In hennep komt THC alleen in sporenhoeveelheden voor. De wettelijke grens in de EU ligt op 0,3% in gedroogde bloem, en eindproducten moeten doorgaans onder de 0,2% blijven (dit verschilt per land).

Ondanks zijn reputatie wordt THC ook serieus medisch onderzocht, en is de stof de werkzame ingrediënt in goedgekeurde geneesmiddelen tegen misselijkheid (dronabinol) en in een combinatiepreparaat (Sativex, met een verhouding THC:CBD van 1:1) tegen spasticiteit bij multiple sclerose.

Wettelijke status: in de meeste landen een verboden middel boven de vastgestelde grenswaarden. In legale hennepproducten alleen in sporenhoeveelheden aanwezig.

CBG (Cannabigerol)

Als rechtstreeks decarboxyleringsproduct van CBGA (de ‘moedercannabinoïde’) heeft CBG zelf ook de status van voorlopermolecuul gekregen. In volgroeide cannabisplanten is het meeste CBGA al omgezet in andere cannabinoïden, waardoor CBG doorgaans maar in kleine hoeveelheden aanwezig is, tenzij de plant specifiek is veredeld om het vast te houden. Er bestaan inmiddels hennepvariëteiten die op een hoog CBG-gehalte zijn gekweekt, en die liggen aan de basis van een nieuwe golf CBG-producten zoals CBG-druppels en CBG-isolaat.

CBG werkt in op zowel CB1- als CB2-receptoren en remt bovendien de heropname van GABA, een kalmerende neurotransmitter. In preklinisch onderzoek is CBG bestudeerd op mogelijke antibacteriële, ontstekingsremmende en neuroprotectieve eigenschappen. Klinische gegevens bij mensen zijn er nog beperkt, maar wel groeiend.

Wettelijke status: in de meeste landen niet aangemerkt als verboden middel; binnen de EU legaal in producten op basis van hennep.

CBN (Cannabinol)

CBN ontstaat wanneer THC in de loop van de tijd oxideert. Het is in feite verouderde THC. Hennepbloem die aan warmte, licht of lucht wordt blootgesteld, bouwt geleidelijk CBN op. Ondanks die oorsprong heeft CBN maar een zeer zwak psychoactief effect en wordt de stof, bij de concentraties die in hennepproducten voorkomen, over het algemeen als niet-bedwelmend beschouwd.

De belangstelling voor CBN richt zich vooral op slaap, gebaseerd op eerste onderzoeksresultaten en ervaringen van gebruikers. Het klinische bewijs bij mensen is echter nog dun, en de populaire claim dat ‘CBN de slaapcannabinoïde’ zou zijn, steunt vooral op kleine of preklinische studies. Daarnaast lijkt de stof ook enige antibacteriële werking te hebben.

Wettelijke status: over het algemeen legaal in producten op basis van hennep; los van THC doorgaans niet apart gereguleerd.

CBC (Cannabichromeen)

In de meeste cannabissoorten is CBC, na THC en CBD, de op twee na meest voorkomende cannabinoïde, al gaat het vaak om kleine hoeveelheden. CBC bindt zich nauwelijks aan CB1- of CB2-receptoren, maar werkt in op andere receptoren zoals TRPV1 en TRPA1, die beide een rol spelen bij pijnsignalering.

In preklinisch onderzoek is CBC bestudeerd op ontstekingsremmende, antidepressieve en neuroprotectieve eigenschappen, en de stof krijgt vooral aandacht in combinatie met andere cannabinoïden (het entourage-effect). Net als CBG is CBC bij mensen nog weinig onderzocht.

Wettelijke status: niet gereguleerd; legaal in producten op basis van hennep.

THCV (Tetrahydrocannabivarine)

THCV heeft een vergelijkbare moleculaire structuur als THC, maar met een kortere zijketen, waardoor de stof anders inwerkt op CB1-receptoren. Bij lage doses lijkt THCV eerder als CB1-antagonist te werken (het effect blokkerend), terwijl het bij hogere doses meer als zwakke agonist optreedt. Daardoor is er belangstelling voor THCV als mogelijk hulpmiddel bij eetlustregulatie, bloedsuikerbeheersing en gewichtsbeheersing.

In de meeste hennepvariëteiten komt THCV maar in zeer lage concentraties voor; alleen in bepaalde Afrikaanse cannabissoorten is het gehalte hoog genoeg om relevant te zijn. Daardoor is THCV een van de lastigere cannabinoïden om in grote hoeveelheden te verkrijgen.

Wettelijke status: in sommige landen onduidelijk. Door de structurele gelijkenis met THC staat THCV in meerdere landen onder verscherpt toezicht.

CBDA en THCA: de rauwe zure vormen

Deze zure voorlopers (de ‘A’ staat voor ‘acid’, ofwel zuur) krijgen steeds meer aandacht als stof op zich, en niet alleen als tussenproduct. In preklinische modellen bleek CBDA misselijkheid en angst te verminderen, mogelijk zelfs krachtiger op bepaalde receptoren dan CBD zelf. THCA is in rauwe vorm niet psychoactief, maar liet in vroeg onderzoek wel ontstekingsremmende en neuroprotectieve eigenschappen zien.

Producten die de rauwe cannabinoïdezuren willen behouden, mogen niet worden verhit en worden meestal anders bewaard dan gangbare CBD-olie. Onze hennepbloemen bevatten het volledige spectrum aan cannabinoïdezuren in hun natuurlijke, onbewerkte vorm.

5. Endocannabinoïden: je lichaam maakt ze zelf

Fytocannabinoïden zijn onder meer zo fascinerend omdat ze zo goed aansluiten op het menselijk lichaam, en dat komt doordat ons lichaam al een systeem heeft dat is opgebouwd rond vergelijkbare moleculen die we zelf aanmaken.

De twee belangrijkste endocannabinoïden zijn:

Anandamide (AEA)

Anandamide, vernoemd naar het Sanskrietwoord ‘ananda’ (gelukzaligheid), was de eerste endocannabinoïde die werd ontdekt, in 1992, door het team van Raphael Mechoulam. De stof bindt zich aan CB1-receptoren en speelt een rol bij stemming, geheugen en pijngewaarwording, en zelfs bij de neurologische veranderingen achter de zogenoemde ‘runner’s high’, die onderzoekers inmiddels eerder aan anandamide toeschrijven dan aan endorfine.

Anandamide wordt precies op het moment dat het nodig is aangemaakt, en snel weer afgebroken door het enzym FAAH. CBD remt dat enzym, waardoor anandamide langer actief in het lichaam blijft. Dit is een van de belangrijkste mechanismen waarmee CBD indirect invloed kan hebben op stemming en pijnbeleving.

2-Arachidonoylglycerol (2-AG)

2-AG komt in de hersenen in veel hogere concentraties voor dan anandamide en is het belangrijkste lichaamseigen bindingsmolecuul voor zowel CB1- als CB2-receptoren. De stof speelt een centrale rol bij neuroprotectie, eetlustregulatie en immuunfunctie. 2-AG wordt afgebroken door het enzym MAGL (monoacylglycerollipase).

Klinisch endocannabinoïdetekort (CECD)

Sommige onderzoekers, met name dr. Ethan Russo, hebben de theorie geopperd van een klinisch endocannabinoïdetekort: het idee dat sommige mensen een chronisch onderactief ECS hebben, wat zou kunnen bijdragen aan aandoeningen zoals migraine, fibromyalgie en het prikkelbaredarmsyndroom. Dit blijft vooralsnog een hypothese en geen erkende klinische diagnose, maar het biedt wel een theoretisch kader voor waarom plantaardige cannabinoïden bij sommige mensen met deze klachten verlichting zouden kunnen geven.

6. Synthetische cannabinoïden

Niet alle cannabinoïden komen uit planten of uit ons eigen lichaam. Er bestaan twee heel verschillende categorieën synthetische cannabinoïden, en het is goed om het onderscheid helder te hebben.

Farmaceutische synthetische cannabinoïden

Erkende farmaceutische cannabinoïden zijn ontwikkeld voor de behandeling van specifieke medische aandoeningen. Denk aan dronabinol (synthetische THC, gebruikt tegen misselijkheid door chemotherapie en gewichtsverlies bij aids), nabilon (een THC-verwant middel tegen misselijkheid) en nabiximols (Sativex, een plantenextract dat als geneesmiddel is gestandaardiseerd). Het zijn stuk voor stuk voorschriftplichtige geneesmiddelen, streng gereguleerd en alleen te gebruiken onder medisch toezicht.

Gevaarlijke synthetische cannabinoïden

Deze stoffen worden vaak verkocht als ‘kruidenrook’ of ‘legal highs’ onder merknamen als Spice, K2 of Mamba, en zijn volledig andere verbindingen. Ze zijn meestal ontworpen om THC na te bootsen, maar binden veel sterker en onvoorspelbaarder aan receptoren. Ze zijn in verband gebracht met ernstige bijwerkingen, psychoses, hartproblemen en zelfs sterfgevallen. Met cannabinoïden uit hennep hebben ze niets te maken, en ze mogen daar dan ook nooit mee worden verward.

7. Het entourage-effect

Een van de meest besproken, en meest betwiste, concepten binnen het cannabinoïdenonderzoek is het entourage-effect: de hypothese dat cannabinoïden, terpenen en andere plantenstoffen beter samenwerken dan wanneer je elke stof afzonderlijk zou gebruiken.

Het concept is het uitvoerigst uitgewerkt door dr. Raphael Mechoulam en dr. Ethan Russo. In een invloedrijk artikel uit 2011 in het British Journal of Pharmacology betoogde Russo dat de fytochemische diversiteit van cannabis volledige plantextracten een breder therapeutisch werkingsgebied geeft dan zuivere CBD of THC alleen. Volgens de theorie versterken en sturen terpenen zoals myrceen, limoneen en bèta-caryofylleen het effect van cannabinoïden bij. Bèta-caryofylleen is trouwens zelf ook een CB2-agonist.

Wat het bewijs daadwerkelijk laat zien

Hier is een genuanceerde blik op zijn plaats. Het entourage-effect is biologisch aannemelijk en wordt ondersteund door een reeks preklinische studies (op dieren en cellen). Stevig klinisch bewijs bij mensen dat full-spectrum-extracten rechtstreeks vergelijkt met isolaten, is er echter nog beperkt. Bij verschillende epilepsiestudies is met volledige plantextracten gewerkt, en een groeiend aantal onderzoekers onderschrijft het principe van botanische synergie. Toch is de gedachte dat full-spectrum voor iedereen en elke toepassing altijd beter is dan isolaat, een te simpele voorstelling van zaken.

Waar wel redelijke wetenschappelijke consensus over bestaat, is dat de chemische complexiteit van hennep meer is dan de som der delen, en dat je door minder bekende cannabinoïden en terpenen weg te laten ten gunste van pure CBD mogelijk waardevolle componenten weggooit.

8. Cannabinoïden en het lichaam: wat zegt het onderzoek?

Hieronder een eerlijk overzicht, ingedeeld naar de sterkte van het bewijs, van wat de wetenschap op dit moment onderbouwt.

Sterk klinisch bewijs

Epilepsie is het terrein met het meest solide bewijs. Epidiolex (gezuiverde CBD) is door zowel de Amerikaanse FDA als de Europese EMA goedgekeurd voor het syndroom van Dravet en het Lennox-Gastaut-syndroom. In klinische studies verminderde het middel de aanvalsfrequentie significant ten opzichte van placebo. Dit is baanbrekend bewijs: een cannabinoïde die op basis van fase III-onderzoek als voorschriftplichtig geneesmiddel is geregistreerd.

Matig en groeiend bewijs

Angst is, naast epilepsie, een van de meest onderzochte toepassingen. Meerdere gecontroleerde studies bij mensen laten zien dat CBD angstklachten kan verminderen, zowel bij sociale angststoornis als bij spreekangst en meer algemene angstmodellen. Een veelgeciteerde studie uit 2019 (Shannon e.a.) in The Permanente Journal vond dat 79% van de patiënten in de eerste maand van CBD-gebruik een afname van hun angstscore rapporteerde. De auteurs benadrukken zelf dat het om veelbelovende maar voorlopige bevindingen gaat, en dat gerandomiseerd gecontroleerd onderzoek nog nodig is.

Slaap hangt nauw samen met angst, en verschillende studies vonden een verbetering in slaapkwaliteit bij CBD-gebruik, met name bij patiënten van wie de slaapproblemen samenhingen met angstklachten. Het bewijs voor CBD als op zichzelf staande slaapbehandeling bij verder gezonde mensen is minder stevig onderbouwd.

Pijn en ontsteking behoren tot de meest genoemde redenen om CBD te gebruiken, en het preklinische bewijs hiervoor is aanzienlijk. Het klinische bewijs bij mensen groeit, maar is wisselender van kwaliteit. Verschillende studies vonden een merkbare pijnvermindering bij patiënten met chronische pijn, en het combinatiepreparaat Sativex (CBD + THC) toonde in klinische studies effectiviteit bij neuropathische pijn en spasticiteit door MS.

Vroeg-stadium en preklinisch onderzoek

Neuroprotectie: in cel- en diermodellen liet CBD neuroprotectieve eigenschappen zien bij onder meer de ziekte van Alzheimer, de ziekte van Parkinson en traumatisch hersenletsel. Onderzoek bij mensen staat nog in een zeer vroeg stadium.

Huidaandoeningen: bij onderzoek naar acne en psoriasis lieten cannabinoïden voor uitwendig gebruik ontstekingsremmende effecten zien, en er lopen inmiddels verschillende dermatologische klinische studies.

Verslaving en middelengebruik: eerste aanwijzingen suggereren dat CBD trekgevoelens (getriggerd door prikkels) kan verminderen bij mensen met een opioïdeverslaving. Een dubbelblind, gerandomiseerd en placebogecontroleerd onderzoek uit 2019 van Hurd e.a., gepubliceerd in The American Journal of Psychiatry, vond dat CBD zowel trekgevoelens als angst significant verminderde bij drugsvrije mensen met een heroïneverslaving. De onderzoekers zagen ook een afname van fysiologische stressmarkers zoals hartslag en cortisolgehalte.

Belangrijk om te weten: onder EU-wetgeving (en in de meeste andere landen) mogen cannabinoïdenproducten die als voedingssupplement worden verkocht geen specifieke medische claims maken. Niets op deze pagina mag worden opgevat als medisch advies, of als een bewering dat cannabinoïden een ziekte kunnen diagnosticeren, behandelen of genezen. Heb je een medische aandoening, raadpleeg dan altijd een bevoegde zorgverlener.

9. Soorten cannabinoïde-extracten

Dit is een van de belangrijkste praktische verschillen om te kennen als je cannabinoïdenproducten koopt.

Full-spectrum Broad-spectrum Isolaat
CBD Ja Ja Ja
Andere cannabinoïden Ja (CBG, CBN, CBC enzovoort) Ja (THC verwijderd) Nee
Terpenen Ja Doorgaans wel Nee
THC Sporen (tot 0,2%) Niet aantoonbaar Geen
Entourage-effect Volledig potentieel Gedeeltelijk Geen
Risico bij drugstest Laag, maar mogelijk Zeer laag Minimaal
Ideaal voor Maximaal profijt van de hele plant Mensen die gevoelig zijn voor THC Nauwkeurige dosering, gevoeligheden

Full-spectrum-extracten behouden het volledige profiel aan cannabinoïden en terpenen zoals dat in de oorspronkelijke plant voorkomt. Ze bevatten sporen van THC, in legale EU-producten doorgaans onder de 0,2%. Voor de meeste gebruikers vormt dat THC-gehalte geen psychoactief risico en ook geen noemenswaardig risico bij een drugstest, al is dat niet voor iedereen gegarandeerd, zeker niet bij zeer hoge doseringen.

Broad-spectrum-extracten ondergaan een extra verwerkingsstap om THC te verwijderen, terwijl de andere cannabinoïden en terpenen behouden blijven. Ze vormen zo een praktische tussenweg: je profiteert mogelijk nog van het entourage-effect, zonder je zorgen te hoeven maken over THC.

Isolaat is de zuiverste vorm van een cannabinoïde, zonder andere plantenstoffen. Het is meestal smaak- en geurloos, waardoor het makkelijk in andere producten te verwerken is.